Η οικονομική κρίση αποκάλυψε τις αδυναμίες του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, υποχρεώνοντας τις κυβερνήσεις να στηρίξουν τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρίες με ενέσεις δισεκατομμυρίων ευρώ για να αποφύγουν τα χειρότερα για τις οικονομίες τους. Το ΕΚ θεωρεί ότι έχει έρθει η ώρα να εξετασθεί πώς θα μπορούσε να ξεπληρωθεί αυτό το χρέος προς την κοινωνία και, στην ολομέλεια του Μαρτίου, κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ερευνήσει τις επιπτώσεις ενός φόρου στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.

Σε ψήφισμά του, που εγκρίθηκε στις 10 Μαρτίου με ψήφους 536 έναντι 80 με 33 αποχές, το ΕΚ επισημαίνει την ανάγκη να συμβάλλει ο χρηματοπιστωτικός τομέας στην ανάκαμψη της οικονομίας, το κόστος και τις συνέπειες της οποίας μέχρι τώρα φέρει ο φορολογούμενος. Σημειώνει επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναλύσει τις επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία μιας μονομερούς επιβολής φόρου στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές από την ΕΕ.

Φόρος στις Χρηματοπιστωτικές Συναλλαγές

Σε συζήτηση για το θέμα στην επιτροπή Κρίσης του ΕΚ στις 25 Μαρτίου, ο Stephan Schulmeister του αυστριακού ινστιτούτου WIFO σημείωσε ότι οι βραχυπρόθεσμες τοποθετήσεις, που μερικές φορές δεν διαρκούν περισσότερο από λίγα λεπτά, προκαλούν τεράστιες διακυμάνσεις στις τιμές χρηματοπιστωτικών προϊόντων όπως οι μετοχές και τα πάσης φύσεως παράγωγα αλλά και νομισμάτων. Όμως αυτές οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις περνούν και στις πιο μακροπρόθεσμες τάσεις προκαλώντας μεγάλες διακυμάνσεις τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τις τιμές των μετοχών και άλλων χρηματοπιστωτικών προϊόντων βλάπτοντας, εν τέλει, την ίδια την "πραγματική" οικονομία.

Ένας φόρος, για παράδειγμα 0,05%, θα εξαφάνιζε ορισμένες μορφές βραχυπρόθεσμων συναλλαγών επιφέροντας και μεγαλύτερη σταθερότητα στις αγορές και πρόσθετα έσοδα ύψους 300 δισεκατομμυρίων στα κράτη μέλη.

Από τον ΔΝΤ, ο Bert van Selm σημείωσε ότι και στο ίδιο το ΔΝΤ έχει αρχίσει να ωριμάζει η σκέψη για την εισαγωγή κάποιου είδους "φρένου" στις συναλλαγές αν και όπως σημείωσε αυτό δεν είναι απαραίτητο να λάβει τη μορφή φόρου.

"Πολλές πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του G20 τον Σεπτέμβριο έχουν εκφράσει τη βούληση να δουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα να συμβάλλει στη χρηματοδότηση της δημιουργίας ταμείων σταθεροποίησης και να πληρώσει για τη ζημιά που προκάλεσε στην πραγματική οικονομία", σημείωσε ο εισηγητής του ΕΚ, Edward Scicluna (Σοσιαλιστές, Μάλτα) σε συζήτηση στην επιτροπή Ανάπτυξης στις 24 Μαρτίου.

Βρόγχος…

"Ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι ο μεγαλύτερος οικονομικός τομέας διεθνώς" σημείωσε η Sirpa Pietikäinen (ΕΛΚ, Φινλανδία) μιλώντας στην ολομέλεια στις 9 Μαρτίου, για να συμπληρώσει ότι "σε ότι με αφορά είναι φυσιολογικό να αποτελέσει ένας τέτοιος φόρος την πρώτη προσπάθεια παγκόσμιου φόρου". Όμως, "κάποιος πρέπει να κάνει την αρχή και η ΕΕ είναι φύσει εκείνη που θα έπρεπε να το αποτολμήσει". Η Catherine Stiller (Σοσιαλιστές, Βρετανία) επεσήμανε ότι μια τέτοια επιβάρυνση δεν είναι παρά η "συμβολή εκείνων που συνεισέφεραν στην κρίση". Ωστόσο, η Kay Swinburne (ΕΣΜ, Βρετανία) προειδοποίησε στην ίδια συζήτηση ότι "θα ήταν ανόητο και αφελές να πιστέψουμε ότι φορολογώντας τις συναλλαγές χωρίς να έχουμε βρει συμμάχους διεθνώς δεν θα έχουμε απώλειες" ενώ ο Pascal Canfin (Πράσινοι, Γαλλία) αναρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν να φορολογηθούν συναλλαγές που θα πραγματοποιούνται αλλού", αν λόγω του φόρου "τέτοιου είδους κερδοσκόποι φύγουν από την Ευρώπη περιορισθούν στις ΗΠΑ και την Ασία".

Ο Sony Canpoor, του ινστιτούτου Re-Define και πρώην στέλεχος επενδυτικών τραπεζών ο ίδιος, σημείωσε πάντως ότι ακόμα και αν επιβληθεί ένας τέτοιος φόρος μόνο στην Ευρώπη, θα μπορούσε να εισπραχθεί μέχρι και 50% έως 70% των συναλλαγών αρκεί να επιβληθεί σωστά, το ύψος του να μην είναι μεγάλο και να είναι διαφοροποιημένος από αγορά σε αγορά. Μάλιστα ο Stephan Schulmeister σημείωσε ότι και μόνο λόγω της διαφοράς ώρας από τις άλλες αγορές, δεν υπάρχει ουσιαστικός κίνδυνος να χαθεί η ευρωπαϊκή αγορά, η οποία κατά 97% είναι συγκεντρωμένη στο Λονδίνο και τη Φρανκφούρτη.

… ή πακτωλός;

Για τον Charles Goerens των Φιλελευθέρων (Λουξεμβούργο) τα 300 δισεκατομμύρια που ανέφερε ο Schulmeister ακούγονται υπερβολικά και διερωτήθηκε αν είναι ρεαλιστική πρόβλεψη για να σημειώσει ότι αν είναι θα μπορούσε να διπλασιάσει τη διεθνή βοήθεια που παρέχει η Ένωση. Ο Edward Scicluna πάντως είχε σημειώσει στη συζήτηση στην επιτροπή ανάπτυξης, ότι οι εισπράξεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την προστασία του περιβάλλοντος όπως έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά σημείωσε και αυτός ότι η αρχική ιδέα της χρήσης φόρων Tobin για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων χωρών "έχει επανέλθει" στις συζητήσεις. Πάντως, ο Mario Borghezio (Ευρώπη Ελευθερίας και Δημοκρατίας, Ιταλία) δήλωσε ότι η ομάδα του απείχε από την ψηφοφορία γιατί "είναι αντισυνταγματικό να δοθεί στην ΕΕ η δυνατότητα επιβολής φόρων".